Gedragsregels

Wegen

Alle wegen of paden waar openbaar verkeer overheen kan rijden of lopen. Hierbij horen ook de bruggen en tunnels. Ook de paden en bermen horen bij de weg.

Dit wil zeggen dat een weg alles is van sloot tot sloot en van gevel tot gevel. Een trottoir (stoep) hoort dus ook bij de weg, net als een fietspad dat van de rijbaan is afgescheiden door een berm of trottoir.

Als je aan het verkeer deelneemt, moet je je aan bepaalde gedragsregels houden. Dit zijn algemene regels die opgesteld zijn om te zorgen dat:

• het veilig blijft op de weg;
• de weg bruikbaar blijft;
• het milieu zo min mogelijk wordt belast;
• fraude wordt voorkomen.

Bevoegd persoon

Personen die het verkeer mogen regelen en naar officiële documenten mogen vragen. Dit zijn:

• Officieren van Justitie
• Politie-agenten
• Militairen van de Koninklijke Marechaussee
• Ambtenaren van de Rijksbelastingdienst
• Ambtenaren van Dienst Wegverkeer en verkeersinspecties
• Ambtenaren van Rijks- en provinciale waterstaat
• Opsporingsambtenaren vallend onder verschillende Ministeries

Aanwijzingen

Iedere weggebruiker is verplicht om alle aanwijzingen van bevoegde personen op te volgen. Daarnaast zijn er ook verkeersbrigadiers (ook wel bekend als klaar-overs) waarvan je de aanwijzingen moet opvolgen. Zij mogen je alleen laten stoppen.

Verplichte medewerking

Als je wordt staande gehouden door een politieagent of een ander bevoegd persoon, mag deze jou vragen om een aantal documenten. Deze moet je verplicht bij je hebben en moet je laten zien als dit gevraagd wordt. Het gaat hierbij om:

• het rijbewijs;
• het kentekenbewijs van het voertuig waarmee je onderweg bent;
• een gehandicaptenparkeerkaart als je deze nodig hebt voor het voertuig dat je bestuurt of de plek waar je parkeert.

Daarnaast mag een bevoegd persoon jou verplichten om mee te werken aan een onderzoek naar alcohol-, drugs- of medicijngebruik.

Dat betekent dat je verplicht bent om mee te werken aan een ademanalyse (blaastest), oefeningen om te controleren of je nog goed kan zien en praten, of een speekselcontrole voor de opsporing van drugsgebruik. Je kan zelfs worden verplicht om bloed te laten afnemen. Bijvoorbeeld als je weigert een blaastest te doen of als het afnemen van de blaastest niet lukt. Er moet dan wel een vermoeden zijn dat je onder invloed bent.

Hinder of gevaar veroorzaken

De meeste regels staan beschreven in de wetgeving. Zo mag je niet sneller rijden dan toegestaan, mag je geen verkeersborden negeren en mag je niet doorrijden bij rood licht. Maar er is nog veel meer hinderlijk of gevaarlijk gedrag te bedenken dat niet letterlijk is genoemd.

Voor dit gedrag is artikel 5 van de Wegenverkeerswet bedoeld. Hierin staat dat niemand zich zo mag gedragen dat er hinder of gevaar ontstaat, of kan ontstaan, op de openbare weg. Hoe dit gevaar of deze hinder wordt veroorzaakt, maakt voor deze regel niet uit. Deze regel geldt ook als je zelf niet deelneemt aan het verkeer.

Kapstokartikel

Artikel 5 van de Wegenverkeerswet verbiedt je om hinder of gevaar te veroorzaken in het verkeer. Het wordt ook wel het ‘kapstokartikel’ genoemd. Dit heet zo, omdat gevaarlijk gedrag dat niet letterlijk in de wet genoemd staat, aan dit artikel kan worden ‘opgehangen’. Als jij iets doet dat niet direct verboden is door middel van een bord of een verkeersregel, maar je veroorzaakt hierdoor wel hinder of gevaar op de openbare weg, dan kan je door artikel 5 van de Wegenverkeerswet alsnog een straf krijgen.

Verlaten plaats ongeval

Is er toch iets gebeurd in het verkeer en ben jij daarbij betrokken? Dan mag je de plaats van het ongeval niet verlaten, totdat je jouw gegevens en de gegevens van het betrokken voertuig hebt achtergelaten bij de andere betrokken personen of de politie. Het maakt daarbij niet uit of jij schuld had of niet.

Ga je toch weg zonder je gegevens achter te laten, dan pleeg je een misdrijf. Alleen als je jezelf vrijwillig binnen 12 uur meldt bij de politie, kan je nog onder je straf uitkomen. Je moet dan niet voor die tijd al door de politie als verdachte zijn aangehouden.

Wedstrijd op de weg

Het is niet toegestaan om op de openbare weg een wedstrijd te houden met een andere bestuurder. Je mag bijvoorbeeld geen wedstrijdje doen wie het snelst kan optrekken bij het verkeerslicht. In dat geval is niet alleen de bestuurder, maar ook de eigenaar of houder van het voertuig aansprakelijk.

Invordering rijbewijs

De politie kan je rijbewijs invorderen. Dat wil zeggen dat je rijbewijs wordt ingenomen als je staande bent gehouden, omdat je je hebt misdragen in het verkeer. Zij sturen het rijbewijs dan op naar de Officier van Justitie.

Ontzegging van de rijbevoegdheid

Verbod tot het besturen van motorrijtuigen, ook wel een rijontzegging genoemd. Dit is een verbod van enkele maanden tot zelfs jaren. Je kan dit opgelegd krijgen door de Officier van Justitie of een rechter, nadat je je hebt misdragen in het verkeer.

De ontzegging van de rijbevoegheid kan oplopen tot 2 jaar voor lichtere en tot 5 jaar voor zwaardere overtredingen en misdrijven. Bij deze laatste moet je denken aan dood of letsel door schuld, rijden onder invloed en rijden tijdens een ontzegging. Ga je binnen korte tijd opnieuw de fout in, dan kunnen deze straffen verdubbeld worden.

Ongeldigverklaring rijbewijs

Ga je meerdere keren de fout in, of ben je om een andere reden niet meer rijgeschikt of rijvaardig, dan kan je rijbewijs ongeldig worden verklaard. Je mag dan geen motorrijtuigen meer besturen waarvoor je dit rijbewijs nodig hebt. Je mag in dat geval dus wel fietsen of rijden in of op een voertuig waarvoor geen rijbewijs nodig is. Je kan ook een ongeldigverklaring krijgen voor één categorie, waarbij de andere behaalde categorieën wel geldig blijven.

Levensgevaarlijk rijgedrag

Als er door het opzettelijk overtreden van een verkeersregel gevaar ontstaat waarbij iemand zou kunnen overlijden of zeer zwaar gewond zou kunnen raken, kan dit onder artikel 5a van de Wegenverkeerswet extra zwaar bestraft worden. Zelfs als er niemand gewond raakt. Dit maakt het makkelijker om zwaarder te kunnen optreden tegen roekeloos rijgedrag. Gedrag dat hieronder valt is onder andere gevaarlijk inhalen, door rood licht rijden, het negeren van een rood kruis en het vasthouden van de mobiele telefoon.

Handhaving op rijgedrag

Als je je te veel misdraagt in het verkeer, kan je rijbewijs worden ingevorderd. Dit betekent dat deze wordt ingenomen door de politie. Je rijbewijs wordt dan opgestuurd naar de officier van justitie. Deze beslist binnen 10 dagen of je jouw rijbewijs langer kwijt bent of dat je het rijbewijs terugkrijgt. In beide gevallen kan het zijn dat aan de rechter wordt gevraagd de uiteindelijke straf te bepalen. Deze kan dan een boete en een ontzegging van de rijbevoegdheid opleggen.

In de periode dat je een ontzegging van de rijbevoegdheid hebt, mag je geen enkel motorrijtuig meer besturen.

Het invorderen van je rijbewijs op basis van je rijgedrag wordt gedaan als je:

• meer dan 50 km/u sneller rijdt dan toegestaan;
• hinder of gevaar veroorzaakt.

Ook kan er een melding worden gemaakt bij het CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen). Deze gaat in dat geval onderzoeken of je nog wel rijgeschikt en rijvaardig genoeg bent om te mogen motorrijden.

Er kan dan bijvoorbeeld ook worden besloten om een verplichte cursus op te leggen. Bij gevaarlijk rijgedrag is dit de EMG, de Educatieve Maatregel Gedrag.

Een melding bij het CBR kan al gedaan worden als je:

• bumperkleeft op de autosnelweg (omdat je te weinig volgafstand houdt);
• andere weggebruikers afsnijdt;
• door rood licht rijdt;
• meer dan 50 km/u te snel rijdt bij normale omstandigheden;
• meer dan 30 km/u te snel rijdt bij wegwerkzaamheden.

Verboden te rijden

Ga je toch rijden in of op een motorrijtuig, terwijl je een ontzegging van de rijbevoegdheid hebt, dan pleeg je een misdrijf. Dit geldt ook als je gaat rijden in een voertuig waarvoor je een rijbewijs nodig hebt, terwijl dit rijbewijs ongeldig is verklaard.